SÜRDÜRÜLEBİLİR KENT BAKIŞ AÇISIYLA SON ADIM TESLİMAT SENARYOLARININ BULANIK Z-AHP VE BULANIK Z-WASPAS İLE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kayseri Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ULUSLARARASI TİCARET VE LOJİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMANUR ÖZER
Danışman: Neslihan Demirel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:E-ticaretin hızla büyümesi, kentsel teslimat taleplerini artırarak geleneksel lojistik sistemler üzerinde operasyonel, ekonomik, sosyal ve çevresel baskılar oluşturmaktadır. Kitle kaynaklı teslimat modelleri, paylaşım ekonomisi ilkelerine dayanan alternatif çözümler sunmaktadır. Bu tez, sürdürülebilir kentsel lojistik perspektifinden son adım teslimatta kitle kaynaklı çözümlerin çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada mikro-hub kullanımı, taşıma araçları paylaşımı, PUDO noktaları ve kitle kaynaklı işgücü entegrasyonunu içeren beş farklı senaryo tanımlanmıştır. Bu senaryolar, ekonomik, çevresel, sosyal ve teknik boyutları kapsayan 18 kriter altında değerlendirilmiştir. Bulanık Z-AHP yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiş, Bulanık Z-WASPAS yöntemiyle alternatifler sıralanmıştır. Uzman belirsizliği ve güvenilirlik düzeylerini birlikte modelleyen Z-sayılar kullanılmıştır. Analiz sonuçları, mikro-hub ve taşıma araçlarının kitle kaynaklı kullanımı ile kitle kaynaklı teslimatın birleştirildiği entegre modelin (A5) en yüksek performansı sergilediğini göstermiştir. Sonuçlar, Bulanık Z-TOPSIS, Bulanık Z-VIKOR ve Bulanık Z-CODAS yöntemleriyle doğrulanmış ve yüksek metodolojik tutarlılık sağlanmıştır. Sonuçlar, entegre lojistik sistemlerin sürdürülebilirlik açısından belirgin avantajlar sağladığını ortaya koymuştur. Kitle kaynaklı son adım teslimatının kentsel lojistikte çevresel etkileri azaltma ve hizmet düzeyini iyileştirme potansiyelini ortaya koyarken, belediyeler ve lojistik işletmeler için uygulanabilir bir seçim ve politik tasarım aracına işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kentsel Lojistik, Kitle Kaynaklı Teslimat, Bulanık Z-AHP, Bulanık Z-WASPAS, Son Adım Teslimat