Samaniler Devleti

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları, Türkiye

Tez Danışmanı: Sebahattin Samur

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Sâmâniler M.875-1005 arasında Mâveraünnehr ve Horasân bölgesinde yöneticilik yapmış olan İran asıllı bir hanedandır. Sâmâni Hanedanı’nın ilk zamanki tarihleri belirsizdir. Tarihçiler göre Sâmâniler’in atası Sâmân Hüdâ’dır. O, Horasân yöneticisi Esed b. Abdullah el-Kasrî eliyle İslam’ı kabul etmiştir. Bu yüzden SâmanHüdâ oğluna Arap yöneticisinin ismini vermiştir.

M.819 yılında Abbasilerin Horasan valisi olan Gassân b. Abbâd, Esed b. Sâmân Hüdâ’nın dört oğlunu Mâveraünnehr’de çıkan Rafi b. Leys b. Seyyâr isyanında Abbâsiler’e destek olmalarından dolayı ödüllendirdi. Böylelikle Nuh b. Esed’e Semerkand, Ahmed b. Esed’e Fergana, Yahya b. Esed’e Şaş ve İlyas b. Esed’eHerat’ın yöneticiliği verildi.

Sâmâniler Devleti Abbâsi halifesi Mutemid döneminde M.875 yılında kurulmuştur. Hanedanın ilk gerçek yöneticisi İsmail b. Ahmed idi. Sâmâniler Devleti’nin diğer yöneticileri; Ahmed b. İsmail, Nasr b. Ahmed, Nuh b. Nasr, Abdülmelik b. Nuh, Mansur b. Nuh, Nuh b. Mansur b. Nuh ve Abdülmelik b. Nuh idi.

Sâmâniler Sistân ve Mâveraünnehr bölgesinde Saffâriler ve Karahanlılar ile mücadele etmiştir. M. 999 yılında Karahanlılar, Sâmâni başkenti olan Buhara’yı ele geçirmiştir. Sâmâniler’in son ümidi ve yöneticisi olan İsmail b. Nuh b. Muntasır’ın M.1005 yılında Karahanlılar tarafından öldürülmesi ile Sâmâniler Devleti yıkılmıştır.

Sâmâniler tarafından kurulmuş olan medeniyet, Karahanlılar, Gazneliler ve diğer devletleri etkilemiştir. Özellikle ekonomik, kültürel ve sosyal etki, Sâmâniler’in yıkılışından sonra da devam etmiştir. Bu bakımdan Sâmâniler, İslam Medeniyetine katkı yapmışlardır.

Anahtar Kelimeler: Sâmân Hüdâ, Mâveraünnehr, Emeviler, Buhara, Abbasiler.