Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Çakır
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Muş ili, Urartular zamanında başlayan köklü tarihi ile üzerinde çeşitli uygarlıkların hüküm sürdüğü, 1071 tarihinde Sultan Alparslan’ın Anadolu’nun kapısını açtığı, günümüze kadar Türk, Kürt, Çerkez, Laz, Arap vb. etnik grupların yaşadığı çok kültürlü bir yöredir. Bu yörede Hanefî ve Şâfiî mezheplerine bağlı sünnî vatandaşlar, Varto ilçesinde ise yoğun olarak Alevî vatandaşlar yaşamaktadır. Muş yöresinin mûsikî kültürü ile ilgili çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Fakat bu etnik ve mezhepsel çeşitliliğin bulunduğu kadim bir kültüre sahip olan Muş yöresinin dinî mûsikî kültürü ile alâkalı yapılmış herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Yaptığımız çalışmamızla Muş yöresi dinî mûsikîsi, yörenin kendine has özellikleri ile hem câmi hem de tekke (tasavvuf) mûsikîsi formları yönünden ayrıntılı olarak incelenerek, Muş yöresinin dinî mûsikî kültürü ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemine bağlı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmamızda Muş yöresindeki câmi ve tekkelerde icrâ edilen dinî mûsikî uygulamalarının, ülkemiz genelinde câmi ve tekkelerdeki uygulamalara göre farklılık arz ettiği gözlemlenmiştir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Muş yöresi tarihi, sosyokültürel durumu, dinî durumu ve mûsikî kültürü genel hatlarıyla incelenmiştir. İkinci bölümde hem câmi hem de tekkelerde icrâ edilen dinî mûsikî uygulamaları ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise bu yörede câmi ve tekkelerde icrâ edilen dinî mûsikî uygulamalarının karşılaştırmalı incelemesi yapılarak çalışma tamamlanmıştır. Çalışmamızın özelde Muş yöresi dinî mûsikîsi araştırmalarına; genelde ise dinî mûsikî literatürüne katkı sağlayacağı umulmaktadır.