Seyyid Yahyâ Şirvânî'nin Şifâü'l-Esrâr'ı Üzerinde Tarihî Dil Bilgisi Çalışması

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Bilal Yücel

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışmada Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi koleksiyonu, 2283 numarada kayıtlı olan Seyyid Yahyâ Şirvânî'nin Şifāü'l-Esrār adlı eseri üzerinde Tarihî Türkiye Türkçesinin gelişimi açısından bir inceleme yapılmıştır.

Şifāü'l-Esrār, 14,15 ve 16. yüzyıllara ait belirlenen beş eserle ses ve biçim bilgisi açısından karşılaştırılmıştır. Şifāü'l-Esrār adlı "Sırların Şifası" şeklinde anlamlandırabileceğimiz eser, tasavvuf konuludur. Ayet ve hadislerden yararlanarak tasavvuf hakkında bilgiler vermektedir.

Çalışmada Ön Söz, Giriş ve Sonuç bölümlerinin yanı sıra İnceleme, Metin, Dizin/Sözlük adlarında üç ana bölüm bulunmaktadır.

İnceleme bölümünde eserin dil özellikleri ortaya çıkarılmış, önceki dönemlerin dil özellikleriyle karşılaştırılmıştır. Böylece, 16. yüzyılın bu esere yansımış dil özelliklerinin ve Tarihî Türkiye Türkçesinin gelişim sürecinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu gelişim sürecinde eserde dikkat çeken birkaç özellik kapalı e (ė) ünlüsünün kullanılması, Eski Anadolu Türkçesinde de bir süre, bazı eserlerde kullanılan, ancak Doğu Türkçesinde kullanılmaya devam eden bazı özelliklerinin bulunması, Türkiye Türkçesine yaklaşan bazı kullanımların bulunmasıdır.

Metin kısmında Arap harfli metnin yazı çevirimi yapılmıştır.

Dizin ve sözlük bölümünde eserde geçen kelimelerin anlamları, alfabesırasıyla çekim ekleri, ardından varak ve satır numaraları verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Şifāü'l-Esrār, Eski Anadolu Türkçesi, Seyyid Yahyâ Şîrvânî