Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere uygulanan ayak banyosunun uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Sevil Biçer
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireylere uygulanan ayak banyosunun uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisinin belirlenmesi amacı ile randomize olmayan kontrollü araştırma olarak yapılmıştır. Araştırma, Kayseri Nuh Naci Yazgan Göğüs Hastalıkları Hastanesi' nde KOAH tanısı ile yatan, araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan 35'i müdahale, 35'i kontrol grubunda toplam 70 hasta ile yürütülmüştür. Çalışmada etik kurul onayı, kurum izni ve hastalardan bilgilendirilmiş gönüllü olur alınmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze görüşme tekniği ile Hasta Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada ayrıca ayak banyosu yaptırabilmek için özel tasarlanmış ayak banyosu küveti ve ayakları terletmeyen ve ısıyı muhafaza eden özel çorap kullanılmıştır. Müdahale grubuna; 30 günlük ayak banyosu gece yatmadan önce 10 dakika süreyle uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Piper Yorgunluk Ölçeği her iki grupta da uygulamanın başlangıcında serviste (birinci izlem) ve dört hafta sonra (ikinci izlem) kontrole çağrıldıkları zaman poliklinikte uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; bağımsız iki örneklem t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri, Pearson χ2 analizi, Eşleştirilmiş t testikullanılmıştır. Nicel ve nitel değişkenler arasındaki ilişki Nokta Çift Serili korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Müdahale grubundaki bireylerin ayak banyosu uygulaması sonrası PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku süresi, uyku etkinliği, gündüz işlev bozukluğu ve toplam PUKİ puanı ortalaması birinci izleme göre düşmüş olup iki izlem arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Müdahale grubundaki bireylerin ikinci izlemdeki Piper Yorgunluk Ölçeği'nin tüm alt boyut ve toplam puan ortalamalarının azaldığı, kontrol grubundaki bireylerin ise Piper Yorgunluk Ölçeği'nin tüm alt boyut ve toplam puan ortalamalarının arttığı, uygulama öncesi müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre Piper Yorgunluk Ölçeği davranış/şiddet alt boyutu ve toplam puan ortalamaları yüksek ve aradaki fark anlamlı iken uygulama sonrası aradaki farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, KOAH tedavisi alan bireylerde ayak banyosunun uyku kalitesini arttırmada ve yorgunluk düzeyini azaltmada etkili, kolay uygulanabilir ve tolere edilebilir bir uygulama olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: KOAH, Ayak Banyosu, Uyku Kalitesi, Yorgunluk