Sa'diyye Tarîkatı Mûsikîsi ve Hâfız Mehmed Rif'at'ın 'Ebhe'n-neğamât fî terennümâti'l-ilâhiyyât' İsimli Eseri
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi Ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Hakkı Turabi
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde TY 4116 no'da kayıtlı Tekirdağlı eş-Şeyh el-Hâc Hâfız Mehmed Rif'at'ın 'Ebhe'n-neğamât fî terennümâti'l-ilâhiyyât' isimli eseri özelinde Sa'diyye Tarîkatı Mûsikîsi kültürünün, genelde tertib edildiği dönemin Tekke Mûsikîsi kültürünün anlaşılmasına sağladığı katkıları araştırmak amacıyla yaptığımız bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri hariç iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Mecmûanın mürettibi Tekirdağlı eş-Şeyh el-Hâc Hâfız Mehmed Rif'at'ın hayatı ile ilgili ayrıntılı bilgilendirmeden sonra, mecmûanın şeklî yapısı ile ilgili incelemeye yer verilmiştir. Ardından muhtevâsı açısından mecmûada bulunan formlar, makâmlar, usûller, tarîkatlar, bestekârlar, güfte sahipleri ve müzikal unsurlar incelenmiştir. Bu bölüm mecmûada bulunan Sa'diyye Tarîkatı Mûsikîsi ile alakalı müzikal unsurların incelenmesiyle tamamlanmıştır. İkinci bölümde mecmûanın çeviriyazımında takip edilen metodla ilgili bilgilendirmeden sonra 1599 sayfa olan güfte mecmûasının çeviriyazımı metin olarak verilmiş, sonuç bölümüyle çalışma tamamlanmıştır. Güftelerin ilk mısrâına göre düzenlenen alfâbetik fihrist ve mecmûanın orijinal metninden bazı bölümler ekler kısmında sunulmuştur. Çalışmamızın sonucunda mecmûanın Sa'diyye tarîkatı mûsikîsi hakkında önemli bilgiler içerdiği ve döneminin hem Tekke Mûsıkîsi ve hem de Türk Mûsıkîsi kültürü hakkında bilgi veren oldukça zengin bir mecmûa olduğu kanısına ulaşılmıştır.