PERİFERİK İNTRAVENÖZ KATETER UYGULAMALARINDA TOPİKAL LİDOKAİN VE BENZOKAİN’İN AĞRI DÜZEYİ VE ENJEKSİYON MEMNUNİYETİ ÜZERİNE ETKİSİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye

Tez Danışmanı: Meral Bayat

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu araştırma, periferik intravenöz kateter uygulaması öncesi topikal lidokain ve benzokain’in hastanın ağrı düzeyi ve enjeksiyon memnuniyeti üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü, çift kör deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Çalışma bir Üniversite Hastanesi Acil Servisi’nin yeşil alan bölümünde tedavi gören, araştırmanın dahil edilme ölçütlerine uyan 120 birey ile tamamlanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu klinik araştırma izni, kurum izni ve bireylerden yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onamları alınmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında; Olgu Rapor Formu (Birey Tanıtım Formu, Görsel Kıyaslama Ölçeği ve Enjeksiyon Memnuniyet Ölçeği), Baseline Algometre (66 Lb/30 Kg) ve Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu kullanılmıştır. Araştırma gruplarında ise Lidokain Sprey, Benzokain Sprey ve Alkol kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler bilgisayar ortamında IBM SPSS Statistics 23.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, Paired t testi, tek yönlü varyans analizi, Post-hoc testi, Kruskal Wallis testi, Dunn’s testi ve Korelasyon analizi kullanılmıştır. Tüm karşılaştırmalarda p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Periferik intravenöz kateter uygulaması sonrasında; Deney I (lidokain) ve Deney II (benzokain) gruplarındaki hastaların ağrı puan ortalamalarının Plasebo Grubuna göre daha düşük ve istatistiksel olarak farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.001). Deney I ve Deney II gruplarının ağrı puan ortalamaları arasında ise anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Uygulama sonrasındaki Enjeksiyon Memnuniyet Ölçeği puan ortalamalarına bakıldığında ise; Deney I ve Deney II gruplarındaki hastaların Enjeksiyon Memnuniyet Ölçeği puan ortalamalarının Plasebo Grubuna göre daha yüksek ve istatistiksel olarak farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.001). Deney I ve Deney II gruplarının Enjeksiyon Memnuniyet Ölçeği puan ortalamaları arasında ise anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya dahil edilen Deney I ve Deney II grubundaki hastaların uygulama sonrası toplam Ağrı puanları ile Enjeksiyon Memnuniyet Ölçeği puanları arasında negatif yönlü güçlü düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0.001). Sonuç olarak, topikal lidokain ve benzokain’in periferik IV kateter uygulamasından kaynaklı ağrıyı azalttığı ve enjeksiyon memnuniyetini arttırdığı; enjeksiyon ağrısını azaltmak ve hastanın memnuniyetini artırmak amacıyla kullanılabileceği belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Periferik intravenöz kateterizasyon; Ağrı; Enjeksiyon memnuniyeti; Lidokain; Benzokain.