Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Teknik Üniversitesi, İşletme, İşletme Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Halefşan Sümen
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ AİLE ŞİRKETLERİNDE KURUMSALLAŞMA
ÖZET
Dünya genelinde bütün işletmeler arasında aile şirketleri önemli bir yer tutmaktadır. Hem iş
hacmi hem de istihdam açısından çoğu ülke ekonomisinin büyük bölümünü oluştururlar.
Ekonomik ve sosyal hayatın da içinde yer alan önemli birer unsurdurlar. Farklı kaynaklardan
farklı oranlar açıklanmasına karşın, dünyadaki aile işletmelerinin sayısının, tüm dünyada ki
işletmelerin yüzde sekseninden fazla olduğu varsayılmaktadır. Bunların büyük bölümü çok
küçük ölçekli işletmeler olup, hiçbir zaman büyümeyeceği gibi, bir nesilden diğer bir nesle
geçmeyeceği bilinmektedir. Ancak bilinen bir başka gerçek ise, dünyadaki en büyük ve en
başarılı şirketlerin büyük bir çoğunluğu aile şirketidir.
A.B.D.’de aile şirketleri gayri safi milli hasılanın ve tüm iş gücünün yarısından fazlasını
oluşturmaktadır. Avrupa’da ise aile şirketleri küçük ve orta ölçekli işletmeler arasında
önemli bir yer tutmaktadır ve kıtanın en büyük şirketlerinin büyük çoğunluğu aile
şirketleridir. Asya’da ise aile yapısı ülkeden ülkeye çeşitlilik göstermekle beraber, Çin
dışında aile şirketlerinin birçok Asya ülkesi ekonomisinde (özellikle Japonya gibi gelişmiş
ekonomilerde ) önemli yer tuttuğu görülmektedir. Güney Amerika’da aile şirketleri yine
birçok sanayi sektöründe faaliyet göstermektedir.
Bu çalışma Türk aile şirketleri profili ve aile şirketlerinin süreklilikleri için kurumsallaşma
gerekliliği üzerinde durmaktadır. Aile şirketleri sisteminde yer alan farklı dinamikler sürekli
gelişmekte, şirketler büyümekte, kültürel çevre ve rekabet ortamı değişmektedir. Bu değişim
kurumsallaşmayı zorunlu kılmaktadır. Çalışmada, aile şirketlerinin büyümeleri ve sürekli
olabilmeleri için, ailelerin ne tip değişim geçirmeleri gerektiği vurgulanmaktadır. Devretme
planları, kurumsallaşma, doğru ve hızlı karar alabilmek için gerekli stratejilerin uygulanması
aile şirketlerinin süreklilikleri için önemle üzerinde durmaları gereken konulardır ve Türk
aile şirketlerinin bu konularla ne kadar ilgilendiğini ve kurumsallaşma için neler yaptıklarını
ortaya konulmuştur.
Araştırmaya Kayseri Organize Sanayi Bilgesi’ndeki 42 aile şirketi katılmıştır. Araştırma
bulguları ışığında, aile şirketlerinin kurumsallaşmanın, büyüme, rekabet gücü ve
şirketin sürekliliği açısından önemini bildiklerini ortaya koymuştur. Ancak son
derece kritik olan bu sürecin olması gerektiği gibi işlemediği görülmüştür. Bunun
nedeni olarak da karşımıza güçlü iç dirençlerle karşılaşıldığı ve bu süreç için ihtiyaç
duyulan profesyonel yardımın alınmadığı sonuçları çıkmıştır.