TÜKETİCİLERİN DIŞARIDA YEMEK YEME DENEYİMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ÖLÇEK GELİŞTİRME ÇALIŞMASI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Reha Kılıçhan
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tüketicilerin dışarıda yemek yeme davranışı, gastronomi sektörünün gelişimi ve değişen tüketim alışkanlıkları doğrultusunda yalnızca temel bir tüketim faaliyeti olmaktan çıkarak çok boyutlu bir deneyim sürecine dönüşmüştür. Bu süreç; tüketicilerin işletmeyi tercih etmeden önce geliştirdikleri beklentileri, hizmet sırasında yaşadıkları deneyimleri ve hizmet sonrasında gerçekleştirdikleri değerlendirmeleri kapsamaktadır. Bununla birlikte, literatürde dışarıda yemek yeme deneyiminin bu üç aşamasını bütüncül olarak değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının sınırlı olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, tüketim teorileri ile Üç Aşamalı Hizmet Tüketimi Modeli temelinde tüketicilerin dışarıda yemek yeme deneyimlerini ölçmeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. Araştırma, kuramsal ve deneysel olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerliliği Lawshe Tekniği ile değerlendirilmiş, ardından Türkiye’de yaşayan ve dışarıda yemek yeme deneyimine sahip 18 yaş ve üzeri 466 tüketiciden anket tekniğiyle veri toplanmıştır. Ölçeğin psikometrik özellikleri açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile test edilmiş; ayrıca tanımlayıcı istatistikler ve farklılık analizleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda 33 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Bulgular, tüketicilerin dışarıda yemek yeme deneyimlerinin bazı demografik ve davranışsal değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Geliştirilen ölçeğin, dışarıda yemek yeme deneyiminin süreç odaklı değerlendirilmesine katkı sağlayacağı ve bu alanda gerçekleştirilecek akademik çalışmalar ile sektör uygulamalarında kullanılabilecek nitelikli bir ölçme aracı olduğu değerlendirilmektedir.