Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde Çalışan Hekim Dışı Sağlık Personelinde Uyku Kalitesi ve İlişkili Faktörler
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Öztürk
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
İnsanın varlığını sürdürebilmesi için karşılanması gereken temel gereksinimlerden biri de hiç şüphesiz ki 'uyku'dur. Uykunun yetersiz olması ya da kalitesinin bozulması, bireylerde fiziksel veya duygusal çeşitli rahatsızlıklara neden olabilir. Sağlık personeli zaman zaman vardiyalı ya da düzensiz çalışabilen ve bu nedenle uyku kalitelerinin bozulma ihtimali yüksek olan bir gruptur. Bu araştırma hekim dışı sağlık personelinin uyku kalitesi ve ilişkili faktörleri aptamak amacıyla Eylül 2012- Nisan 2013 tarihleri arasında yapılmış kesitsel bir çalışmadır. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde çalışmakta olan 745 hemşire, 22 eczacı, 15 diyetisyen, 87 biyolog, 324 sağlık teknikeri/teknisyeni, 130 laboratuar personeli olmak üzere toplam 933 sağlık çalışanı araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği (PUKÖ) ve Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde ki-kare testi kullanılmış olup, p<0,05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir Çalışmaya katılanların Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği puan ortalamaları 7.96 ± 3.57 olup, beş ve daha yüksek puan alanların yani uyku kalitesi kötü olanların oranı % 72.6 olarak bulunmuştur. Uyku kalitesi; 35 yaş ve altında olanlarda, kadınlarda, evli olmayanlarda, hemşirelerde, dâhili ve cerrahi bölümler, acil servis ve yoğun bakımlarda çalışanlarda, 5 yıl ve altı çalışma yılına sahip olanlarda, gece ve gündüz değişen vardiya sistemi ile çalışanlarda, haftada 41 saat ve üstü çalışanlarda, gece nöbeti tutanlarda, evde bakıma muhtaç bir yakını olanlarda, genel sağlık durumunu kötü olarak değerlendirenlerde, gece 3 bardak ve üstü çay tüketimi olanlarda, kahve tüketenlerde, düzenli egzersiz alışkanlığı olmayanlarda, gündüz uyuma alışkanlığı olanlarda ve yatmadan bir şeyler yeme- içme alışkanlığı olan bireylerde daha kötü olduğu saptanmıştır (p<0.05). Uyku kalitesi kötü olan bireylerde gündüz uykululuk durumunun daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Hekim dışı sağlık personelinde uyku kalitesinin kötü olma oranları oldukça yüksek olup, riski daha yüksek saptanan gruplara yönelik eğitimlerle ve özellikle vardiyalı çalışanlarda ya da çalışılan birimlerde yönetimlerce yapılacak düzenlemelerle daha iyi uyku kalitesinin sağlanabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Sağlık çalışanları, Uyku kalitesi, Pittsburgh uyku kalite ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği