Akademik Veri Yönetim Sistemi
Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, cilt.25, sa.50, ss.451-488, 2025 (TRDizin)
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren toplumsal yapı içerisinde
köylülerin sorunları devlet yöneticileri tarafından sıklıkla dile getirilmiştir. Nüfusun
savaşlar, toprak kayıpları ve salgın hastalıklar nedeniyle azalması, yeni kurulmuş
olan devletin nüfus politikalarını doğrudan etkilemiştir. Bir taraftan nüfusun
artırılması çalışmaları sürdürülmüş, diğer taraftan büyük çoğunluğu kırsal kesimde
yaşayan toplumun sorunları üzerine politikalar geliştirilmiştir. Köylerde yaşayan
ve tarımla uğraşan ailelerin ülke nüfusunun büyük çoğunluğunu oluşturması, köy
ve köylü sorunlarının devlet yöneticilerinin ve aydınların gündeminde olmasını
sağlamıştır. Köylerden şehirlere vatandaşların sorunlarına ağırlık verilmiş, iktisadi
gelişmenin gerçekleştirilmesi amacıyla programlar hazırlanmış ve bu konuda
çeşitli kongreler düzenlenmiştir. Tarımda modern usullerin uygulanması yanında
sanayinin de geliştirilerek sektörler arasında denge oluşturulmak istenmiştir.
Cumhuriyet’in ilk elli yılında köy ve köylü merkezli gelişmeler, çalışmada
değerlendirilmiştir. Toprağı olmayan, yahut yeteri kadar toprağı bulunmayan
köylülerin toprak talepleri ve hükûmetlerin toprak reformu çalışmaları, nüfus artış
hızının İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yükselmesi, kırsalda ekilebilir tarım arazisi
gelirlerinin aileleri geçindiremeye yetmemesi, mirasla toprakların parçalanması,
şehirlerde sanayi kuruluşlarının yeni iş arayışlarında ilgi odağı haline gelmesi,
köylerden şehirlere göç ve göçün doğurduğu gecekondulaşma sorunu çalışma
içinde analiz edilmiştir. Bu süreçte köylülerin hükûmet politikalarını benimsemesi
konusunda yapılan çalışmalar ve çok partili siyasi hayatın fiilen başlaması, köylerin ve
köylülerin sorunlarının yöneticiler tarafından değerlendirilmesine katkı sağlamıştır.
Diğer taraftan, köylerin ve köylülerin Cumhuriyet’in ilk elli yılındaki sorunları
ve sorunlara yönelik çözüm arayışları, sonraki yıllarda devlet politikalarının
belirlenmesinde etkili olmuştur. Köylerden şehirlere göçün sonucu oluşan gecekondular ise
büyük şehirlerde yeni bir dönemin başlangıcını oluşturmuştur.
Bu çalışma ile köylerden şehirlere göçün sebeplerinin ve sonuçlarının, nüfus
hareketliliği ile oluşabilecek olası sorunların tarihi arka planının analiz edilmesi
amaçlanmıştır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde arşiv belgelerinden, meclis
tutanaklarından, gazetelerden ve tetkik çalışmalardan istifade edilmiştir. Nihayet,
nüfus artışının ve istihdam olanaklarının hem bireysel hem de toplumsal kararları
doğrudan etkilediği anlaşılmıştır.