Research Information System
Kimlik, Kayseri, 2025
Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip ERDOĞAN
tarafından, aile kurumunun öneminin vurgulanması, aile
içindeki birlik ve beraberliğin korunması, mevcut riskler
karşısında ailenin topyekûn desteklenmesi amacıyla 2025
yılı, “Aile Yılı” olarak ilan edilmişti. Ben de ailenin temeli
olan anne babaya iyilik ve saygı konusunda bir kitap hazırlamayı
düşündüm. Anne babaya iyilikte bulunma, ihsan ve birr kavramları Kur’an’da konu edilen bir durum olmakla kalmamış tevhid ve şükür gibi ana meselelerin içinde gelmiştir. Onlara ihsanda bulunmanın emredilmesinde Müslüman olmamalarının da bir etkisi yoktur.
Anne-baba hakkı ve onlara ihsan ve birrde bulunmak o kadar önemli kabul edilmiştir ki cihada katılmak için izinlerinin gerektiği kabul görürken, gayr-i müslim anne-babadan da cihad izni alınıp alınmayacağı fıkıhta ele alınmıştır. Fukaha anne babanın isteklerine itaat etmenin hükmünü ve onlara nasıl cevap verilmesi gerekitiği konularını da tartışmıştır. Bu durumun tam tersine bir işi terk etmeyi emrederlerse onlara itaat konusu da fıkıh eserlerinde zikredilmiştir. Evlenme ya da boşanma gibi çocuğun tüm hayatını etkileyebilecek konularda ne yapılması gerektiği fetvalara konu olmuştur. Anne-babaya ihsan ve birr kapsamında onların sevdikleri dostlarına iyilikte bulunmak, yanımızda yaşlanmaları durumunda onları rahat ettirmenin, şefkat ve merhametin ölçüleri “onlara öf (bile) deme” emri sınırları içinde hassas bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu çalışmada anne babaya ihsan/birr kavramının sözlü ve fiili şeklinin fıkıh açısından analizini yapıp alakalı fıkhi meseleleri, bu konuyla alakalı fetvaları ele alacağız.