Disability type matters: structural discrimination in employment access and retention in Turkey
DISABILITY & SOCIETY, ss.1-26, 2026 (SSCI, Scopus)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.1080/09687599.2026.2755797
- Dergi Adı: DISABILITY & SOCIETY
- Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Legal Collection, EBSCO Legal Source, Academic Search Ultimate (EBSCO), Social Science Premium Collection (ProQuest), Education Collection (ProQuest), Education Source Ultimate (EBSCO), Health Research Premium Collection (ProQuest), Scopus, Legal Collection (EBSCO), Legal Source (EBSCO), Sociology Database (ProQuest), Sociology Source Ultimate (EBSCO), Agricultural & Environmental Science Database, Social Sciences Citation Index (SSCI), Periodicals Index Online, ATLA Religion Database, Child Development & Adolescent Studies, CINAHL, Education Abstracts, Educational research abstracts (ERA), Index Islamicus, EBSCO Education Source, MLA - Modern Language Association Database, Political Science Complete, Psycinfo, Public Affairs Index, Political Science Abstract (IPSA), MLA International Bibliography
- Sayfa Sayıları: ss.1-26
- Kayseri Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yasal düzenlemelere, kota yükümlülüklerine, istihdam teşviklerine ve aktif işgücü piyasası programlarına rağmen, engelli bireylerin Türkiye işgücü piyasasına katılımı sınırlı düzeyde kalmaktadır. Türkiye, gelişmekte olan bir ülke işgücü piyasasının kapsamlı bir biçimsel politika çerçevesiyle bir arada bulunduğu; ancak bu politikaların kapsayıcı etkilerinin zayıf uygulama ve denetim mekanizmaları, parçalı kurumsal koordinasyon ve süregelen toplumsal önyargılar nedeniyle sınırlandığı dikkat çekici bir örnektir. Engelli çalışanlar, işverenler, İŞKUR yetkilileri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve engelli bireylerin ebeveynleriyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanan bu çalışma, istihdama erişim ve istihdamda kalma süreçlerindeki yapısal engelleri incelemektedir. Araştırma bulguları, ayrımcılığın engellilik türüne göre farklılaştığını ortaya koymaktadır. Görünür, ağır, zihinsel veya psikososyal engelliliği bulunan bireyler işe alım süreçlerinde daha güçlü bir dışlanmayla karşılaşırken, görünmeyen veya daha hafif düzeyde engelliliği bulunan bireyler sıklıkla tercih edilmektedir. İş güvenliği, verimlilik ve işyerine uyum konusundaki kaygılar, birçok engelli çalışanın düşük vasıf gerektiren ve görünürlüğü sınırlı işlerde istihdam edilmesine yol açmaktadır. Politika düzeyindeki eksiklikler de kapsayıcı istihdamı zayıflatmaktadır. Çalışma, engelli istihdamının bağlamsal ve etkileşimsel bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini savunmaktadır.
Despite legal frameworks, quota obligations, employment incentives and active labour market programmes, the participation of people with disabilities in Turkey’s labour market remains limited. Turkey is a salient case because a developing-country labour market coexists with an extensive formal policy framework whose inclusive effects are constrained by weak enforcement, fragmented institutional coordination and persistent social prejudice. Based on semi-structured interviews with employees with disabilities, employers, İŞKUR officials, NGO representatives and parents of disabled individuals, this study examines structural barriers to employment access and retention. The findings show that discrimination varies by disability type. People with visible, severe, intellectual or psychosocial disabilities face stronger exclusion during recruitment, while those with invisible or milder disabilities are often preferred. Concerns about safety, productivity and workplace adaptation confine many disabled workers to low-skilled and low-visibility jobs. Policy gaps further undermine inclusion. The study argues for a contextual and interactional understanding of disability employment.