BOŞ ARAZİ VE BOŞ ARSALARIN SAT-KİRALA-GERİ AL İŞLEMİNE KONU EDİLMESİNE YÖNELİK BİR İNCELEME
Vergi Raporu, cilt.0, sa.317, ss.178-193, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 317
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Vergi Raporu
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.178-193
- Kayseri Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmada, son yıllarda finansal piyasalardan uzun vadeli ve uygun maliyetli kredi temininde güçlük yaşayan işletmeler açısından alternatif bir finansman aracı olarak öne çıkan sat-kirala-geri al modeli, amortismana tabi olmayan boş arazi ve arsalar özelinde ele alınmıştır. Türkiye’de bu modelin uygulanmasına yönelik olarak kurumlar vergisi başta olmak üzere çeşitli vergisel teşvikler sağlanmakla birlikte, arazi ve arsaların Vergi Usul Kanunu kapsamında aşınmaya ve yıpranmaya tabi varlıklar arasında yer almaması, söz konusu işlemlerin finansal ve vergisel sonuçlarının ayrıca değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada, boş arazi ve arsaların sat-kirala-geri al işlemine konu edilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek muhasebe kayıtlarının, finansal tablolar üzerindeki etkileri ile vergisel sonuçları Tek Düzen Muhasebe Sistemi ve yürürlükteki vergi mevzuatı çerçevesinde incelenmiştir. Bu kapsamda, amortisman hesaplanamayan varlıklar açısından modelin işletmelere sağladığı likidite avantajları ile katlanılan finansman maliyetleri, kurgulanan üç farklı senaryo üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Uygulama örnekleri sonucunda, sat-kirala-geri al işlemi sayesinde işletmelerin operasyonel kontrolü kaybetmeden sahip oldukları taşınmazların ekonomik değerini nakde dönüştürebildiği, bilanço yapısının güçlendiği ve likidite yönetimi açısından esneklik kazandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, boş arazi ve arsalar için amortisman ayrılmasının mümkün olmaması nedeniyle özel fon hesabında izlenen istisna kazancın kiralama süresi boyunca tüketilememesinin, modelin genel etkinliğini önemli ölçüde zayıflatmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, amortismana tabi olmayan varlıkların sat-kirala-geri al işlemlerinde dezavantaj oluşturmadığını ve modelin uygun koşullar altında işletmeler açısından rasyonel bir finansman alternatifi olabileceğini ortaya koymaktadır.
This study examines the sale-lease-back model, which has emerged as an alternative financing tool for businesses facing difficulties in securing long-term, low-cost credit from financial markets in recent years, specifically in relation to vacant land and plots not subject to depreciation. Although various tax incentives, primarily corporate tax, are provided for the implementation of this model in Turkey, the fact that land and plots are not classified as depreciable assets under the Tax Procedure Law necessitates a separate assessment of the financial and tax consequences of such transactions. The study examines the accounting records that may arise when vacant land and plots are subject to sale-lease-back transactions, along with their effects on financial statements and tax implications, within the framework of the Uniform Accounting System and current tax legislation. In this context, the liquidity advantages provided by the model to businesses in terms of assets for which depreciation cannot be calculated, along with the financing costs incurred, were analyzed comparatively through three different scenarios. As a result of application examples, it has been determined that through the sale-lease-back transaction, businesses can convert the economic value of their real estate assets into cash without losing operational control, strengthen their balance sheet structure, and gain flexibility in liquidity management. Furthermore, it was concluded that the inability to allocate depreciation for vacant land and plots, resulting in the inability to consume the exceptional income tracked in the special fund account during the lease period, does not significantly weaken the overall effectiveness of the model. In this respect, the study reveals that non-depreciable assets do not create a disadvantage in sale-leaseback transactions and that the model can be a rational financing alternative for businesses under appropriate conditions.