Research Information System
VII. ULUSLARARASI DOĞU AVRUPA ARAŞTIRMALARI KONGRESİ SOSYAL VE İKTİSADİ YAŞAM CIEES 2025, Elazığ, Turkey, 23 - 25 October 2025, pp.1, (Summary Text)
This study examines the place of the districts of Taman, Mangup,
and Suğdak, within the sanjak of Kefe, within the Ottoman administrative
structure and the judges who served in these regions in the 18th century until
their occupation by the Russians.
Conquered in 1475 during the reign of Mehmed the Conqueror, the
region came under Ottoman rule. Kefe, outside the administrative district of
the Crimean Khanate, was placed under direct Ottoman rule, attaining sanjak
status, and attempts were made to establish its administration through state
dignitaries sent from Istanbul.
A total of five districts, Taman, Mangup, Suğdak, Kerş, and Kale-i
Cedid (Yenikale), were identified within the sanjak status of Kefe in the 18th century.
Among these, Taman, located on the eastern shore of the Kerch Strait; Suğdak, a
city on the southeastern coast of Crimea; and Mangup, located in the southern
interior of the peninsula, constitute the boundaries of our research. The
administrative structure of the aforementioned locations and the professional
practices of the judges who served there constitute the subject of this paper.
The primary objective of this study is to reveal the identities of
the judges who held a significant position in the administrative structure of
the regions used by the Ottoman Empire as a base for its Black Sea dominance
during the Ottoman-Russian struggle, and to examine the changes in the
administrative status of the districts in which they served. The primary sources
for this research include the Ruznâmçe registers in the Presidential Ottoman
Archives and other relevant documents and literature.
Bu çalışma Kefe sancağına bağlı Taman, Mangup ve Suğdak kazâlarının
Osmanlı idarî yapılanmasındaki yerini ve Ruslar tarafından işgal edilene kadar
XVIII. yüzyılda bu bölgelerde görev yapan kadıları ele almaktadır.
Fatih Sultan Mehmet devrinde 1475’te fethedilen bölge Osmanlı hâkimiyetine
girmiştir. Kırım Hanlığı’nın idarî bölgesi dışında kalan Kefe, doğrudan doğruya
Osmanlı hâkimiyeti altına alınarak sancak statüsüne getirilmiş ve İstanbul’dan
gönderilen devlet ricali ile yönetim sağlanmaya çalışılmıştır.
XVIII. yüzyılda sancak statüsünde bulunan Kefe’ye bağlı Taman, Mangup,
Suğdak, Kerş ve Kale-i Cedid (Yenikale) olmak üzere toplam beş kazâ tespit
edilmiştir. Bunlar arasında Kerç Boğazı’nın doğu sahilinde bulunan Taman, Kırım’ın
güneydoğu sahil şehri Suğdak ve yarımadanın güney iç kesimlerinde yer alan Mangup
kazâları araştırmamızın sınırlarını oluşturmaktadır. Bahsi geçen yerlerin idarî
yapılanmadaki durumları ve burada görev alan kadıların mesleki hareketleri bildirinin
konusunu oluşturmaktadır.
Çalışmanın temel amacı, Osmanlı-Rus mücadelesinin sürdüğü dönemde Osmanlı
Devleti’nin Karadeniz hâkimiyetinde bir üs olarak kullandığı bölgelerde idarî
yapılanmada önemli bir konuma sahip olan kadıların kimliklerini ortaya koymak ve
vazife aldıkları kazâların yönetimsel statülülerinde yaşanan değişimleri
incelemektir. Araştırmanın ana kaynakları arasında Cumhurbaşkanlığı Osmanlı
Arşivi’nde yer alan ruznâmçe defterleri ve konuya dair diğer vesika ve
literatür yer almaktadır.