ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNDE DİJİTAL BAĞIMLILIĞIN DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL SORUNLAR İLE YALNIZLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: KARMA YÖNTEMLİ BİR ARAŞTIRMA


Creative Commons License

kaçmaz c., Cumurcu H. B.

İnönü üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.72-88, 2026 (Scopus, TRDizin) identifier identifier

Özet

Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin duygusal ve davranışsal sorunlar ile yalnızlık üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, Çocuklar için Dijital Bağımlılık Ölçeği, Güçler ve Güçlükler Anketi ve Çocuklar için Yalnızlık Ölçeği'ni dolduran 1313 öğrenci ile karma yöntem araştırmalarından açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. On yedi öğrenci de yarı yapılandırılmış görüşmelere katılmıştır. Nicel veriler için Pearson korelasyon ve doğrusal regresyon analizleri kullanılırken, nitel veriler için içerik analizi uygulanmıştır. Dijital bağımlılığın içe dönük ve kişilerarası boyutları, duygusal problemler, davranış problemleri, hiperaktivite, kişilerarası problemler, prososyal davranış ve yalnızlığı önemli ölçüde öngörmüştür. Duygusal ve davranışsal problemler de yalnızlığı önemli ölçüde öngörmüştür. Nitel bulgular, dijital cihazlarla geçirilen zaman, başa çıkma stratejileri, dijital cihaz kullanımının olumlu ve olumsuz etkileri ve dijital yoksunluğun etkisi gibi temaları ortaya koymuştur. Genel olarak, kişilerarası ilişkiler ve kişilerarası ilişkilerin duygusal ve davranışsal zorlukları artırdığı bulunmuştur. Kişilerarası ilişkiler, akran sorunlarını ve yalnızlığı olumlu yönde öngörürken, prososyal davranışı olumsuz yönde öngörmüştür. Kişilerarası ilişkiler ise akran sorunlarını, davranış sorunlarını veya yalnızlığı öngörmemiştir. Duygusal belirtiler, davranış sorunları ve akran sorunları yalnızlığı artırırken, prososyal davranış yalnızlığı azaltmıştır.
This study aimed to examine the effects of middle school students’ digital addiction levels on emotional and behavioral problems and loneliness. A sequential explanatory design was employed with 1313 students who completed the Digital Addiction Scale for Children, the Strengths and Difficulties Questionnaire, and the Children’s Loneliness Scale. Seventeen students also participated in semi-structured interviews. Pearson correlation and linear regression analyses were used for quantitative data, while content analysis was applied to qualitative data. The introverted and interpersonal dimensions of digital addiction significantly predicted emotional distress, conduct issues, hyperactivity, interpersonal problems, prosocial behavior, and loneliness. Emotional and behavioral problems also significantly predicted loneliness. The qualitative findings revealed themes such as time spent with digital devices, coping strategies, positive and negative effects of digital device use, and the impact of digital deprivation. Overall, interpersonal relations and intrapersonal relations were found to increase emotional and behavioral difficulties. Interpersonal relations positively predicted peer problems and loneliness but negatively predicted prosocial behavior, while intrapersonal relations did not predict peer problems, conduct issues, or loneliness. Emotional symptoms, conduct problems, and peer problems increased loneliness, while prosocial behavior decreased it.