Kimyasal Risk Etmenleri

Benli H.

İş Sağlığı ve Güvenliği, Hüseyin Benli, Editör, Akademisyen Kitabevi, Ankara, ss.73-93, 2026

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.37609/akya.4352.c20455
  • Yayınevi: Akademisyen Kitabevi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.73-93
  • Editörler: Hüseyin Benli, Editör
  • Kayseri Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Türkiye’de otomotiv, tekstil, gıda, kozmetik, tarım ve ilaç gibi birçok sektörde yoğun şekilde kullanılan kimyasallar; solventler, asitler, bazlar, ağır metaller ve katkı maddeleri gibi “çok tehlikeli” sınıfta yer almaktadır. Bu maddeler çalışanlarda akut zehirlenme, kronik meslek hastalıkları, kanserojen etkiler gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmekte; yanlış depolama veya kullanım ise yangın, patlama ve çevre kirliliği riskini artırmaktadır. Bu nedenle 2013’te yürürlüğe giren “Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik” risk değerlendirmesi, maruziyetin sınırlandırılması, uygun depolama ve havalandırma, kişisel koruyucu donanım kullanımı, sağlık gözetimi ve acil durum planları gibi asgari şartları tanımlamaktadır. Ayrıca işverenlere bilgilendirme ve eğitim yükümlülüğü getirerek güvenlik kültürünün yerleşmesini hedeflemektedir. Sonuç olarak, kimyasal maddelerle çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği yalnızca yasal bir zorunluluk değil; etik bir sorumluluk ve sürdürülebilir üretimin temel koşuludur.

In Türkeye, chemicals heavily used in many sectors such as automotive, textiles, food, cosmetics, agriculture, and pharmaceuticals are classified as "very hazardous," including solvents, acids, bases, heavy metals, and additives. These substances can cause serious health problems in workers, such as acute poisoning, chronic occupational diseases, and carcinogenic effects; improper storage or use increases the risk of fire, explosion, and environmental pollution. Therefore, the "Regulation on Health and Safety Measures in Work with Chemical Substances," which came into force in 2013, defines minimum requirements such as risk assessment, exposure limitation, appropriate storage and ventilation, use of personal protective equipment, health surveillance, and emergency plans. It also aims to establish a safety culture by imposing information and training obligations on employers. In conclusion, occupational health and safety in work with chemical substances is not only a legal requirement but also an ethical responsibility and a fundamental condition for sustainable production.