Doğru akım motorları için adaptif filtre tabanlı hız kestiricilerin tasarımı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kayseri Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CANBERK TUZCU

Danışman: Engin Cemal Mengüç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, sabit mıknatıslı fırçasız doğru akım motorları (SMFDAM) için geliştirilen model referanslı adaptif sistem (MRAS) tabanlı rotor hızı kestirim yöntemlerini ele almaktadır. Önerilen yöntemler, sırasıyla en küçük ortalama kare (Least mean square, LMS), en küçük ortalama kurtosis (Least mean kurtsosis, LMK) ve en küçük ortalama dördüncü (Least mean fourth, LMF) algoritmalarına dayanmaktadır. Bu yaklaşımlar, referans model olarak kullanılan ölçülmüş stator akımları ile adaptif model tarafından elde edilen stator akımları arasındaki farkı minimize ederek rotor hızını doğrudan tahmin etmektedir. Ayrıca, her bir örnekleme anında hızla ilişkili ağırlık vektörlerinin adaptif olarak güncellenmesi, geleneksel MRAS yapılarında yaygın olarak kullanılan sabit kazançlı PI kontrolcü ihtiyacını ortadan kaldırmaktadır. Geliştirilen kestirimcilerin performansı, doğrudan moment kontrolü (DMK, DTC) kullanan bir SMFDAM sürücüsü üzerinden, zorlu çalışma koşulları altında incelenmiştir. Yapılan benzetim çalışmaları, önerilen üç MRAS yapısının birbirine alternatif çözümler sunduğunu göstermiştir. Özellikle, hız kestiriminde LMF tabanlı yapı daha başarılı sonuçlar verirken; stator akımı tahmininde ise LMS ve LMK tabanlı yapılar daha iyi başarım göstermiştir.