Muhasebe manipülasyonu olasılığının hisse senedi getirilerine etkisi: Borsa İstanbul'da bir araştırma


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kayseri Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH ALTINIŞIK

Danışman: SEMRA AKSOYLU

Özet:

Bu çalışmada, işletmelerin muhasebe manipülasyonuna başvurmuş olma olasılıklarının hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi incelenmektedir. Muhasebe manipülasyonları, finansal tabloların gerçeği yansıtmayan biçimde sunulmasına yol açarak yatırımcıların yanlış kararlar almalarına ve sermaye piyasalarında güven kaybına neden olabilmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, Borsa İstanbul Sınai Endeksi'nde faaliyet gösteren işletmelerin muhasebe manipülasyonuna başvurmuş olma olasılıklarını belirlemek ve söz konusu olasılığın hem işletme faaliyetlerinin gerçekleştiği yıldaki hem de finansal tabloların kamuya açıklandığı yıldaki hisse senedi getirileri üzerindeki etkisinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, 2017-2025 döneminde kesintisiz olarak işlem gören 117 işletme örnekleme dâhil edilmiştir. İşletmelerin muhasebe manipülasyonuna başvurmuş olma olasılıkları Beneish (1999) Modeli kullanılarak hesaplanan M-Skor değerleri aracılığıyla ölçülmüştür. M-Skor değerleri ile hisse senedi getirileri arasındaki ilişki ise panel veri analizi yöntemiyle test edilmiştir. Analizler için oluşturulan regresyon modellerinde finansal kaldıraç, firma büyüklüğü, öz sermaye kârlılığı ve piyasa değeri/defter değeri oranı kontrol değişkeni olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, muhasebe manipülasyonuna başvurmuş olma olasılığının işletme faaliyetlerinin gerçekleştiği yıldaki hisse senedi getirileri üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, ancak bu etkinin finansal tabloların açıklandığı yılda ortadan kalktığını göstermektedir. Bu durum, muhasebe manipülasyonlarının kısa vadede yatırımcı algısını etkileyebildiğini, ancak uzun vadede bu etkinin sürdürülebilir olmadığını ortaya koymaktadır.