GAZZÂLÎ ÖNCESİ TASAVVUF KLASİKLERİNDE TECELLÎ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kayseri Üniversitesi, Develi İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Firuze Şahin
Danışman: Emine Elif Çakmak İgalçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gazzâlî öncesi tasavvuf klasiklerinde tecellî adlı çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Tezin başlığında belirtildiği gibi amacımız, Gazzâlî öncesi yazılmış ve tasavvuf literatüründe klasik kabul edilen eserlerin tecellî kavramı hakkındaki görüşlerini incelemekti. Giriş bölümünde çalışmanın konusunu, amacını, önemini, kapsamını, kaynaklarını ve araştırma yöntemini açıkladık. Birinci bölümü, dört ana başlık altında ele aldık. İlk başlık altında, genel bir çerçeve çizerek ilk müellif sûfîlerin tecellîye bakışını detaylı bir şekilde inceledik. Bu bölümde, tasavvuf literatürünün kökenlerinden biri olan tecellî kavramı Gazzâlî öncesi klasik eserlerde nasıl tanımlandığı, ilk kez nasıl kullanıldığı ve sûfîlerin bu kavrama nasıl yaklaştığı üzerinde odaklandık. İkinci ve üçüncü alt başlıklarda ilk müellif sûfîlerin eserlerinde tecellîyi destekleyen ve engelleyen unsurları ele aldık. Tecellîyi destekleyen; zikir, tövbe, himmet, muhabbettir. Tecellîyi engelleyen ise; setr, havâtır, mürşid eksikliği. Üçüncü alt başlıkta ise Gazzâlî öncesi müellif sûfîlerde geçen tecellî ile doğrudan veya dolaylı ilişkisi bulunan ıstılahları ele aldık. İlham, müşâhede, tevârık, vâridat bunlardan bazılarıdır. Çalışmamızın ikinci ana bölümünde ise iki başlık altında ele alarak tecellîyi boyutlandırdık. Sûfîlerin konularda önem verdikleri hususları açıklamaya çalıştık. Birinci alt başlıkta tecellî ile bilgi ilişkisini işledik. Bu bağlamda tevhîd, kalp ve rü'yet konularını ele aldık. İkinci alt başlıkta ise tecellî ve varlık bağlamını işledik. Bu bağlamda hak, peygamber ve velâyet konularını tecellî ile ilişkilendirilerek ele aldık. Gazzâlî öncesi tasavvuf klasiklerinde tecellî kavramı, insan ile Hak arasındaki ilişki bağlamında özellikle Hak'ın diğer varlıkları yaratması ve yaratmaya devam etmesi biçiminde kullanılmaktadır. İnsanın da bu tecellîlere şahit olması ve ona yön vermesi şeklinde anlaşılmaktadır. Bu bağlamda tesbit ettiğimiz üzere, Gazzâli öncesi ilk müellif eserlerde tasavvufun diğer dönemlerinde kullanılan tecellî kavramından farklı olarak sistemleşmemiş olduğu sonucuna vardık. Anahtar Kelime: Tasavvuf, Tasavvuf Klasikleri, Tecellî, Müşâhede, Kalp.